Podcasts
LawBot Pro, nu rechtstreeks in Word
LawBot Pro, nu rechtstreeks in Word
Litic Legal AI Briefing · woensdag 18 november 2026 · Bronnenstand: 18 november, ochtend · Circa 12 minuten lezen en oefenen
Beste collega,
Een processtuk opstellen met ChatGPT en het daarna door Claude laten reviewen, terwijl je gewoon in Word blijft werken. Met LawBot Pro kan dat nu. Je kiest zelf of je één AI-assistent gebruikt of beide laat meekijken. De opmerkingen komen terug in je document; jij beslist wat je overneemt.
We beginnen met deze nieuwe mogelijkheid voor je dagelijkse praktijk. Daarna volgen de herziene NOvA-aanbevelingen, Europees grondrechtenonderzoek, Brits toezicht op AI-agents en Microsofts beheerfuncties. De beursminuut gaat over NVIDIA. Met een korte oefening controleer je vervolgens hoe AI-gebruik terugkomt in een tijdverantwoording.
Veel leesplezier,
Kelly
1. LawBot Pro in Word: van eerste concept naar een tweede blik
Hoofdverhaal · Nieuw bij Litic · 18 november 2026 · Impact: ★★★
Je werkt aan een processtuk. Eerst laat je ChatGPT met LawBot Pro een concept opstellen. Daarna vraag je Claude, eveneens met LawBot Pro, het stuk te reviewen. Dat kan nu rechtstreeks in Microsoft Word, zonder de tekst steeds tussen je document en afzonderlijke chats te kopiëren en plakken.
Eén assistent of twee, naar jouw keuze. De koppeling werkt via de invoegtoepassingen van ChatGPT en Claude in Word, met LawBot Pro als connector. Je kunt met één van beide werken. Gebruik je ze allebei, dan kun je de ene het werk van de andere laten beoordelen. De juridische functies die je van LawBot Pro in ChatGPT en Claude kent, zijn ook vanuit Word beschikbaar.
Jij houdt de pen vast. De review komt direct in Word terug. Je bekijkt de opmerkingen en voorgestelde wijzigingen en bepaalt zelf wat je overneemt. Een tweede AI-review geeft je een extra beoordeling om tegen je eigen dossierkennis en de bronnen af te zetten. Ook wanneer de modellen het eens zijn, blijft jouw inhoudelijke beoordeling nodig.
Zo maak je de tweede blik concreet. Geef de reviewer een gerichte opdracht, bijvoorbeeld: “Review dit concept met LawBot Pro. Controleer of de juridische argumentatie aansluit bij de aangehaalde bronnen. Wijs ontbrekende onderbouwing en tegenstrijdigheden aan. Maak onderscheid tussen noodzakelijke correcties en stilistische voorstellen.” Zo krijg je een review die je per opmerking kunt beoordelen. Dit is een voorbeeldopdracht van de redactie, geen belofte over de uitkomst van iedere review.
Wat heb je nodig? Microsoft Word, een LawBot Pro-licentie en een betaald abonnement op ChatGPT en/of Claude. Wil je beide AI-assistenten elkaars werk laten reviewen, dan heb je beide AI-abonnementen nodig. De koppeling werkt in Word op Windows, op de Mac en in de browser. Je installeert de gewenste invoegtoepassing(en) vanuit de Microsoft-appwinkel en logt in op je ChatGPT- en/of Claude-account, met LawBot Pro als connector.
Voor bestaande klanten inbegrepen. Deze Word-koppeling zit voor bestaande LawBot Pro-klanten in hun abonnement. Voor nieuwe klanten vanaf 1 januari 2027 wordt dit een extra betaalde optie. De hierboven genoemde abonnementen op ChatGPT en/of Claude blijven afzonderlijk nodig.
Een uitlegvideo is in voorbereiding. Wil je nu al aan de slag, dan helpt Litic AI je met een korte instructie. Vraag de korte instructie aan bij Litic AI.
2. Update op de editie van 28 oktober 2026: de NOvA maakt AI-afspraken concreter
Beroepspraktijk · Publicatie: 12 november 2026 · Impact: ★★★
De Nederlandse orde van advocaten startte op 12 november de campagne ‘Zo klopt het’ en publiceerde herziene aanbevelingen voor AI in de advocatuur. De officiële aankondiging benadrukt een beoordeling van het concrete gebruik, met minder algemene vuistregels. Het gaat om praktische aanbevelingen; zij zijn op zichzelf geen nieuwe wettelijke of tuchtrechtelijke eisen. Bestaande verplichtingen behouden hun eigen grondslag.
In de herziene tekst, onderdeel A.1, pagina’s 3 en 4, gaat het daarom om goedgekeurde tools én toegestane toepassingen. Ook AI-functies die later via een software-update binnenkomen verdienen beoordeling. Een eerdere goedkeuring van een programma zegt niet vanzelf genoeg over iedere nieuwe functie.
Een tweede praktisch punt staat in D.4, op pagina’s 24 en 25. Bij facturering op uurbasis gaat het om daadwerkelijk bestede tijd, waaronder het beoordelen en verfijnen van AI-output. Niet gemaakte uren horen daar niet bij. De toelichting laat vaste prijsafspraken, waarin AI-kosten kunnen zijn verwerkt, uitdrukkelijk open. Dat onderscheid voorkomt de te ruime conclusie dat iedere efficiëntiewinst automatisch een lagere vaste prijs moet betekenen.
Wat betekent dit voor jouw praktijk? Leg bij één bestaande toepassing vast welke werkzaamheden je ermee doet en wie het resultaat controleert. “Deze tool is toegestaan” wordt dan bijvoorbeeld: “We gebruiken hem voor een eerste samenvatting van toegestane stukken; de behandelaar vergelijkt de samenvatting met die stukken.” Beschrijf ook welke uitbreiding opnieuw moet worden beoordeeld, zoals automatisch versturen naar derden.
Neem daarnaast je opdrachtbevestiging en tijdregistratie naast elkaar. Kan een collega uitleggen welke prijsafspraak geldt, welke werkzaamheden werkelijk zijn verricht en hoe AI daarin is gebruikt? De oefening verderop maakt dat klein genoeg om vandaag te proberen. Het voorbeeld is onze praktische uitwerking, geen door de NOvA voorgeschreven registratieformulier.
In de briefing van 28 oktober bespraken we het eerdere NOvA-kader. De concrete nieuwe ontwikkeling is nu de herziene novemberversie, met de bijbehorende campagne. Het nieuws is dus meer dan een gewijzigde datum op een bestaande pagina.
3. Update op de editie van 11 november 2026: Europees concept maakt grondrechtenonderzoek toetsbaar
Regelgeving & toezicht · Consultatie geopend: 16 november 2026 · Impact: ★★
De Europese Commissie vraagt reacties op een conceptvragenlijst voor een grondrechteneffectbeoordeling bij bepaalde toepassingen van AI met een hoog risico. Zo’n beoordeling wordt vaak FRIA genoemd, naar de Engelse naam. De consultatie loopt tot 15 januari 2027. Organisaties die onder het bedoelde kader zullen vallen, kunnen zich tot 4 december 2026 melden om het concept te testen.
Het volledige concept met toelichting vraagt naar het gebruiksdoel, getroffen groepen, mogelijke schade, menselijk toezicht en klachtenafhandeling. Op de eerste pagina staat nadrukkelijk dat het document nog niet door de Commissie is vastgesteld of onderschreven. Het is dus geen definitief vastgesteld formulier en evenmin een nieuwe algemene verplichting voor elk advocatenkantoor dat AI gebruikt.
Wat betekent dit voor jouw praktijk? Gebruik de vragen alvast om ontbrekende informatie bij een cliënt zichtbaar te maken. Wie kan door de toepassing nadeel ondervinden? Wie mag een uitkomst terugdraaien? Wat gebeurt er met een klacht? Maak eerst duidelijk of de betreffende organisatie en toepassing binnen de relevante reikwijdte vallen. Een ingevulde vragenlijst neemt die juridische beoordeling niet over.
Vorige week ging het om de zorgen van het College voor de Rechten van de Mens over toezichtcapaciteit. Deze Europese consultatie is een afzonderlijke, nieuwe stap in de praktische uitwerking van grondrechtenonderzoek; zij beantwoordt de Nederlandse begrotingsvraag niet.
4. Update op de editie van 21 oktober 2026: Britse toezichthouders willen eerder aan tafel
Internationaal toezicht · Brief en publicatie: 16 november 2026 · Impact: ★★
Vier Britse toezichthouders hebben gezamenlijk hun verwachtingen voor persoonlijke AI-agents opnieuw uiteengezet in een brief aan ministers. Het gaat om de mededingings-, financiële, privacy- en communicatietoezichthouders, verenigd in het DRCF. Zij melden dat het overleg met ontwikkelaars niet steeds vroeg en open genoeg verloopt. Lees de publicatie en de gezamenlijke brief.
De aandacht gaat onder meer uit naar fraude, misleidende aanbevelingen en het delen van persoonsgegevens op een manier die gebruikers niet verwachten. Ook ondernemingen die met aanbieders van zulke agents gaan samenwerken, worden aangesproken. De brief benadrukt dat hun eigen verplichtingen blijven bestaan wanneer klanten persoonlijke AI-agents gebruiken.
Dit is een Britse toezichtboodschap, geen Nederlandse vergunningplicht of vastgesteld oordeel over één specifieke aanbieder. De brief stelt ook niet dat iedere agent al deze schade veroorzaakt.
Wat betekent dit voor jouw praktijk? Bespreek bij een cliënt die een agent wil laten handelen welke bevoegdheid de gebruiker werkelijk verleent. Mag de agent alleen aanbiedingen vergelijken, ook gegevens delen, of daadwerkelijk een overeenkomst aangaan? Laat de cliënt een gewone en een afwijkende situatie voordoen. Zo wordt zichtbaar op welk moment uitleg, begrenzing of menselijke tussenkomst nodig is.
De editie van 21 oktober behandelde de eerdere ICO-navraag. Nieuw is de gezamenlijke brief van vier toezichthouders en hun expliciete oproep tot tijdig overleg, ook rond verdere productwijzigingen.
5. Microsoft geeft meer AI-agents een afzonderlijke beheeridentiteit
Algemene AI · Aankondiging: 17 november 2026 · Impact: ★★
Microsoft kondigde tijdens Ignite uitbreidingen van Agent 365 aan. Agents op meer aangesloten platformen krijgen een eigen identiteit in Microsoft Entra, het systeem voor identiteits- en toegangsbeheer. Daarmee kunnen beheerders onder meer eigenaarschap, toegang en de levenscyclus van een agent volgen. Microsoft beschrijft daarnaast een doorlopend bijgewerkte risicoweergave. Primaire aankondiging.
De genoemde koppelingen en risicoweergave hebben de status preview: een voorfase. Mogelijkheden verschillen per platform; de aangekondigde uitrol van aanvullende platformondersteuning loopt volgens Microsoft door tot december. Het bericht bewijst daarom niet dat alle functies vandaag in jouw kantooromgeving beschikbaar zijn of iedere handeling volledig registreren.
Wat betekent dit voor jouw praktijk? Vraag je beheerder bij een bestaande agent wie als eigenaar staat geregistreerd en hoe diens toegang afzonderlijk kan worden ingetrokken. Laat daarbij het verschil zien tussen de medewerker en de software die namens die medewerker handelt. Een bruikbare demonstratie eindigt met een concreet antwoord op de vraag: wie zet deze agent stil als de verantwoordelijke afwezig is?
Behandel de leveranciersaankondiging als aanleiding voor die controle. Een beheerfunctie is pas relevant voor je kantoor als zij in de gebruikte omgeving beschikbaar, passend ingesteld en praktisch hanteerbaar is. Dit is geen aanbeveling om van leverancier te wisselen.
6. Beurs & AI in één minuut: NVIDIA’s kwartaalcijfers in perspectief
Peildatum: 18 november 2026, ochtend · Cijfers gepubliceerd: 17 november · Impact: ★
NVIDIA rapporteerde over zijn derde kwartaal van boekjaar 2027, geëindigd op 25 oktober 2026, een omzet van 115,8 miljard dollar. Dat is 103% meer dan een jaar eerder. De datacenteromzet bedroeg 107,6 miljard dollar, een stijging van 110%. Bron: NVIDIA Investor Relations.
Voor het volgende kwartaal verwacht het bedrijf 130 miljard dollar omzet, met een marge van 3% naar boven of beneden. Dat kwartaal telt volgens de toelichting een extra week. De verwachting is bedrijfsinformatie over de toekomst, geen al gerealiseerde omzet. Ook de vergelijkingsperiode verdient dus aandacht.
Wat betekent dit voor jouw praktijk? Bij AI-gerelateerde financierings- of contractbesprekingen helpen deze cijfers om de omvang van de infrastructuurmarkt te plaatsen. Ze bewijzen niet welk rendement een afnemer op zijn AI-project behaalt. Houd gerapporteerde omzet, ondernemingsverwachtingen en de waardering van een aandeel uit elkaar. Hier geven we geen actuele koers, rendementsvoorspelling of koop- of verkoopadvies.
Zelf doen: controleer een AI-tijdverantwoording
Prompt van de week · Twee minuten · Uitsluitend fictieve gegevens
Een verzonnen advocaat werkt op uurbasis. Voor een notitie besteedt zij tien minuten aan de opdracht voor AI, twintig minuten aan broncontrole en dertig minuten aan het herschrijven. De computer genereert tussendoor vijf minuten zelfstandig tekst; de advocaat werkt dan niet aan dit dossier. In de conceptverantwoording staat: “Notitie opgesteld: drie uur, gelijk aan de gebruikelijke handmatige voorbereiding.” Er is geen vaste prijsafspraak.
Gebruik alleen dit fictieve voorbeeld in een door je kantoor toegestane AI-omgeving. Geef deze opdracht:
Controleer deze conceptverantwoording op basis van uitsluitend de gegeven feiten. Maak een tabel met de werkelijk beschreven werkzaamheden, de bijbehorende tijd en de onzekerheden. Bereken de totale actieve werktijd. Wijs aan welk deel van de conceptverantwoording niet door de feiten wordt gedragen. Schrijf daarna een feitelijke omschrijving in maximaal 40 woorden. Voeg geen uren, tarief, prijsafspraak of juridisch oordeel toe. Leg apart uit welke aanvullende afspraak nodig zou zijn om een vaste prijs te beoordelen.
Jouw controle: komt het antwoord op zestig minuten actieve werktijd? Houdt het de vijf minuten zelfstandig computerwerk apart? Verdwijnt de fictieve tijdwinst als grondslag voor drie geschreven uren? De oefening controleert de feitelijke onderbouwing; zij beslist niet over alle mogelijke kostenafspraken.
Variatie: vervang de laatste zin van de casus door: “Er is vooraf een vaste prijs afgesproken.” Laat het model uitleggen waarom een vaste prijs een andere beoordeling vraagt. Het mag geen nieuw bedrag verzinnen of automatisch concluderen dat de afspraak ongeldig is.
Praktijktip: maak je afspraak vindbaar
Bewaar bij een AI-ondersteunde werkwijze een korte verwijzing naar de geldende prijsafspraak en de toegestane toepassing. Laat een collega zonder mondelinge toelichting reconstrueren wat is gedaan. Mist die informatie, verbeter dan eerst de registratie. Een fraaie toelichting achteraf kan ontbrekende feiten niet alsnog vastleggen.
Houd je registratie sober: noteer wat voor verantwoording nodig is volgens de kantoorafspraken en kopieer niet automatisch volledige prompts of vertrouwelijke stukken naar een extra systeem. De oefening is bedoeld om helderheid te krijgen, niet om een tweede dossier aan te leggen.
Eén zin om te onthouden
De NOvA schrijft: “Tussen wat kan en wat klopt staat de advocaat.” Bron: de campagneaankondiging. Voor mij vat dat deze week samen: software kan werk uitvoeren, maar jij moet de keuzes en de uitkomst kunnen uitleggen.
Vooruitblik
De Britse ICO-consultatie over agentic AI sluit aan het einde van 20 november. Dat is een herinnering aan de eerder aangekondigde consultatie. Voor het nieuwe Europese grondrechtenconcept liggen de eerstvolgende data op 4 december voor belangstelling voor de praktijktest en 15 januari voor inhoudelijke reacties.
Kies deze week één bestaande AI-toepassing. Kun je in een paar zinnen uitleggen wat zij mag doen, wie controleert en welke afspraak met de cliënt erbij hoort? Dat is een werkbaar begin om de nieuwe aanbevelingen in je eigen praktijk te bespreken.
Tot de volgende briefing,
Kelly – Legal AI-Assistent
Een uitgave van Litic.AI. Nieuws en eigen praktijkduiding zijn onderscheiden. Controleer bronnen vóór gebruik in een zaak; deze briefing is geen juridisch advies.
