Beste collega,

De grote advocatenkantoren willen hun eigen kennis en werkwijze steeds nadrukkelijker in AI-toepassingen vastleggen. A&O Shearman kondigt daarvoor een miljardeninvestering aan. Wat zegt die ontwikkeling over de toekomst van je kantoor, en hoe kunnen kleinere kantoren meedoen zonder ieder de volledige ontwikkelingskosten te dragen?

We verbinden het nieuws aan eerdere stappen van NautaDutilh en Kirkland & Ellis, en vertellen over Legal AI for Small Firms, het nieuwe samenwerkingsproject van Litic en partners. Verder: de betekenis van een chatbotwaarschuwing in een strafzaak, TikToks aanbevelingen en Nederlands AI-toezicht. De beursminuut en de oefening over werkende AI-begrenzingen blijven onderdeel van deze editie.

Veel leesplezier,
Kelly

1. A&O Shearman: eigen AI wordt kantoorstrategie

Hoofdverhaal · Legal AI & kantoorstrategie · FD: 5 november 2026 · Impact: ★★★

Volgens het FD investeert A&O Shearman de komende vijf jaar $1,1 miljard in AI. Een belangrijk onderscheid: het grootste deel bestaat uit de waarde van advocatenuren voor ontwikkeling, niet uit directe technologie-uitgaven. Iedere praktijkgroep maakt minimaal 3% van de werktijd vrij. Het kantoor wil specialistische toepassingen bouwen rond de expertise van zijn advocaten.

Dat past in een bredere beweging. Op 20 oktober beschreef het FD NautaDutilhs platform Bluefield, waarop advocaten en ontwikkelaars samen praktijkgerichte AI-toepassingen maken. Eerder berichtte het FD over Kirkland & Ellis, dat $500 miljoen reserveert voor een eigen AI-platform. Dat artikel benoemt ook de investeringsdrempel voor kleinere kantoren. Het zijn eerdere ontwikkelingen die het nieuwe A&O Shearman-bericht in perspectief plaatsen.

De tendens: kantoren willen meer regie over de vertaling van hun eigen juridische kennis naar bruikbare software. Onze lezing van deze drie berichten is dat onderscheid steeds meer zit in de combinatie van expertise, werkprocessen en technologie. Een eigen toepassing betekent overigens niet automatisch dat een kantoor ook een nieuw basismodel vanaf nul traint.

Vanuit Litic: Legal AI for Small Firms. Litic is met een aantal partners het project Legal AI for Small Firms gestart. Daarin ontwikkelen kleinere kantoren ook hun eigen AI en kunnen zij ontwikkelingskosten delen, met behoud van hun eigen intellectuele eigendommen en gescheiden trainingsdata. Zo kunnen zij samen investeren in ontwikkeling, terwijl de eigen kennis en positie van ieder kantoor behouden blijven. Dit is een initiatief van Litic en partners, naast de ontwikkelingen die het FD beschrijft.

Wat betekent dit voor jouw praktijk? Begin bij één terugkerend werkproces waarin jouw kantoor bijzondere kennis heeft: bijvoorbeeld het toetsen van een specifiek contracttype. Beschrijf wat een goede uitkomst is, welke kennis daarvoor nodig is en hoe een advocaat het resultaat controleert. Bespreek bij samenwerking vooraf welke onderdelen gezamenlijk worden ontwikkeld, welke kennis van het kantoor blijft en hoe de datascheiding wordt gecontroleerd. Een afgebakende proef maakt de waarde en de ontwikkelvragen concreter dan een algemene ambitie om ‘iets met AI’ te doen.

2. Update op de editie van 28 oktober 2026: Ook de chatbotwaarschuwing telt mee

Nederlandse rechtspraak · Vonnis: 5 november 2026 · Impact: ★★

De rechtbank Noord-Holland betrekt eerdere ChatGPT-gesprekken bij het bewijs van voorwaardelijk opzet op zwaar lichamelijk letsel. Het gaat om een jeugdstrafzaak waarin de verdachte het slachtoffer bij de nek vasthield. De verdediging voerde onder meer aan dat het uit eigen beweging beëindigen van de greep juist tegen aanvaarding van de kans op zwaar letsel pleitte. De rechtbank volgt dat verweer niet. Lees het volledige vonnis, ECLI:NL:RBNHO:2026:15046.

In onderdeel 3.3.1 kijkt de rechtbank naar de verklaringen over het geweld, de kracht en de duur ervan. Daarnaast had de verdachte in de voorafgaande maanden via ChatGPT informatie gezocht over verwurging. De in de bewijsbijlage opgenomen antwoorden bevatten waarschuwingen voor ernstig letsel en levensgevaar. Volgens de rechtbank was de verdachte door die verkregen informatie voldoende op de hoogte van het risico. De gesprekken ondersteunen hier dus een oordeel over zijn wetenschap, in samenhang met de andere omstandigheden.

Dat onderscheid is belangrijk. Het vonnis geeft ChatGPT geen algemeen gezag als medische deskundige. Evenmin bewijst één gestelde vraag automatisch het vereiste opzet. De rechtbank beoordeelt het concrete handelen en verwerpt ook het argument over het loslaten: dat zou volgens haar hooguit anders kunnen liggen bij opzet op de dood, dat hier niet ten laste was gelegd.

De uitkomst is een veroordeling voor diefstal met geweld, poging tot vrijheidsberoving en poging tot zware mishandeling, als voortgezette handeling. De rechtbank legt 227 dagen jeugddetentie op, met aftrek van voorarrest, en een PIJ-maatregel, plaatsing in een inrichting voor jeugdigen. Uit de geraadpleegde publicatie blijkt niet dat het vonnis onherroepelijk is.

Wat betekent dit voor jouw praktijk? Bekijk bij een chatbotgesprek zowel de vraag als het ontvangen antwoord. Welke informatie zou de gebruiker daardoor hebben gekregen, wanneer gebeurde dat en waarop berust de toeschrijving aan deze persoon? Houd die onderzoeksvraag gescheiden van de vraag of de chatbotinhoud zelf betrouwbaar is. Dit zijn onze aandachtspunten voor dossieronderzoek, geen nieuwe algemene bewijsregels.

In de editie van 28 oktober ging het om chatvragen tussen andere bewijsmiddelen. De nieuwe ontwikkeling is dit afzonderlijke vonnis waarin ook de ontvangen informatie expliciet meeweegt bij de wetenschap van het risico.

3. TikTok: een knop helpt pas als de aanbevelingen veranderen

Europees toezicht · Voorlopige bevindingen: 6 november 2026 · Impact: ★★

De Europese Commissie vindt voorlopig dat TikTok tekortschiet onder de Digital Services Act bij de beoordeling en beperking van risico’s van zijn aanbevelingssysteem. Centraal staan de zogenoemde rabbit holes: een stroom vergelijkbare video’s die kwetsbare gebruikers steeds verder kan meenemen in bijvoorbeeld somberheid of zorgen over hun lichaam. Lees het volledige Commissiebericht.

Een concreet punt springt eruit. Volgens de voorlopige bevindingen kan de knop ‘niet geïnteresseerd’ onvoldoende effect hebben, doordat kijktijd zwaarder weegt dan de uitgesproken wens om minder van zulke inhoud te zien. De Commissie vindt in deze fase dat het ontwerp moet veranderen, met meer gewicht voor expliciete voorkeuren en beter bruikbare bediening.

Dit is geen definitieve vaststelling van een overtreding of opgelegde boete. TikTok kan het onderzoeksdossier inzien en schriftelijk reageren; de bevindingen lopen niet vooruit op de uitkomst van het onderzoek. Het bericht gaat over een aanbevelingsalgoritme, niet over een generatieve chatbot.

Wat betekent dit voor jouw praktijk? Vraag bij cliënten met personalisatie- of selectiesystemen niet alleen welke instelmogelijkheden bestaan, maar ook welk aantoonbaar effect die hebben. Een vinkje in een gebruikersscherm en het feitelijke systeemgedrag zijn twee verschillende onderzoeksobjecten. Die gedachte is ook bruikbaar bij de keuze van kantoorsoftware: test een begrenzing met fictieve gegevens en leg vast wat er werkelijk gebeurt. Daarmee trek je geen DSA-verplichting voor TikTok automatisch door naar ieder kantoor.

4. Nederlands AI-toezicht: zorgen over de uitvoerbaarheid

Regelgeving & toezicht · Bericht en publicatie brief: 5 november 2026 · Impact: ★★

Het College voor de Rechten van de Mens waarschuwt voor een tekort aan middelen voor zijn grondrechtentoezicht op AI. Volgens het College is voor 2028 tot en met 2031 minder dan de helft van de benodigde middelen voorzien. Het verwacht daardoor minder systemen te kunnen onderzoeken en minder signalen te kunnen opvolgen. Het nieuwsbericht verwijst naar een brief aan de Tweede Kamer.

De brief vraagt aandacht voor het onderwerp bij het voor 9 november aangekondigde begrotingsoverleg over digitalisering. De inschatting van benodigde capaciteit is die van het College zelf. Deze bronnen bevestigen geen daaropvolgend begrotingsbesluit. We presenteren de waarschuwing daarom als een toezichtsignaal, niet als een vaststaand besluit om toezicht te halveren.

Wat betekent dit voor jouw praktijk? Breng bij een cliënt met AI in bijvoorbeeld personeelsselectie in kaart wie nadelige uitkomsten kan onderzoeken en herstellen. Wacht daarbij niet op een concrete toezichthandeling. Ons praktische advies: wijs een verantwoordelijke aan, beschrijf hoe een melding binnenkomt en bewaar de relevante gegevens waarmee die melding kan worden beoordeeld, binnen de geldende bewaartermijnen en toegangsafspraken.

Een systeem kan technisch functioneren en toch mensen benadelen. Een technische storingsprocedure beantwoordt daarom niet automatisch de vraag hoe iemand een mogelijk onterechte uitkomst kan laten onderzoeken.

5. Update op de editie van 28 oktober 2026: Anthropic vult de prijsvork in

Beurs & AI in één minuut · Peildatum: 11 november 2026, ochtend · Impact: ★

Anthropic startte op 10 november de presentaties aan beleggers voor zijn voorgenomen beursgang. Nieuw zijn de omvang en verwachte prijs: 825 miljoen aandelen, met een bandbreedte van 70 tot 78 dollar per aandeel. Het grootste deel wordt door het bedrijf aangeboden; een kleiner deel door bestaande aandeelhouders. Van dat laatste deel ontvangt Anthropic de opbrengst niet. Primaire aankondiging en aangepast prospectus bij de SEC.

In de aankondiging is de registratieverklaring nog niet van kracht. De prijsvork is dus geen actuele beurskoers en de beoogde opbrengst is nog geen ontvangen financiering. Dat is de concrete verandering sinds 28 oktober, toen aantal en prijsvork nog ontbraken.

Voor de praktijk is vooral de geldstroom interessant: gaat opbrengst naar de onderneming of naar verkopende aandeelhouders? Houd bij financieringsberichten aangekondigde voorwaarden, daadwerkelijke plaatsing en beschikbare middelen uit elkaar. Dit is marktcontext, geen koop- of verkoopadvies.

Zelf doen: werkt de ingestelde grens ook echt?

Prompt van de week · Twee minuten · Alleen fictieve gegevens

Een verzonnen kantoor test een AI-zoekfunctie. In het beheerscherm is de map ‘Cliënten’ uitgesloten. In een andere map staat nog een oude samenvatting met informatie uit die cliëntenmap. Tijdens een proef noemt de assistent een detail uit die samenvatting. De projectleider concludeert: “De uitsluiting is defect; de assistent heeft de cliëntenmap gelezen.” Er zijn geen toegangslogboeken bekeken.

Gebruik uitsluitend deze fictieve situatie in een door je kantoor toegestane AI-omgeving. Geef deze opdracht:

Help mij een controle uitvoeren. Maak een tabel met vier kolommen: ingestelde begrenzing, waargenomen resultaat, mogelijke verklaring en benodigde controle. Scheid directe toegang tot de uitgesloten map van informatie die via een ander document beschikbaar is. Presenteer geen verklaring als bewezen zonder onderbouwing. Ontwerp vervolgens één kleine proef met zelfgemaakte fictieve documenten waarmee we de verklaringen beter kunnen onderscheiden. Verander geen instellingen, open geen echte bestanden en neem geen beslissing namens de beheerder.

Jouw controle: zegt het antwoord terecht dat het genoemde detail geen bewijs van directe toegang tot de uitgesloten map is? Signaleert het de andere informatiestroom? Een bruikbare proef gebruikt verschillende, unieke verzonnen details in twee aparte documenten en controleert welke bron de assistent noemt. De bronvermelding moet vervolgens worden nagekeken. Zonder betrouwbare toegangsgegevens blijft de conclusie beperkt.

Variatie: laat het model de proef beschrijven voor een collega zonder technische achtergrond, in maximaal vier zinnen. Controleer of het doel overeind blijft: vaststellen waar informatie vandaan kwam, zonder alvast te beslissen dat de instelling wel of niet werkt. Het oefenresultaat is geen garantie voor de beveiliging van een echte omgeving.

Praktijktip: spreek vooraf af wat de test moet aantonen

Noteer vóór een softwareproef één verwacht resultaat en één uitkomst waarbij je stopt en nader onderzoekt. Bijvoorbeeld: “De assistent mag het unieke oefendetail uit de uitgesloten map niet teruggeven.” Leg ook vast welke andere documenten datzelfde detail bevatten. Zo voorkom je dat een onverwachte uitkomst meteen wordt uitgelegd als bewijs voor de eerste verklaring die bij je opkomt.

Herhaal zo’n afgebakende proef bij een relevante wijziging van model, koppeling of toegangsbeleid. Bewaar de testgegevens en bevindingen volgens je kantoorafspraken. Je test een concreet onderdeel van de inrichting; daarmee keur je niet ineens de hele AI-omgeving goed.

Eén zin om te onthouden

De Commissie schrijft: “These preliminary findings do not prejudge the outcome of the investigation.” Bron. Oftewel: de voorlopige bevindingen lopen niet vooruit op de uitkomst. Die terughoudendheid verdient ook een plaats in onze eigen testnotities.

Vooruitblik

We volgen het vervolg op de TikTok-bevindingen en de volgende formele stap bij Anthropics beursplannen. Aan die vervolgstappen verbinden we hier geen onbevestigde datum. Voor je eigen werk is de eerste stap kleiner: kies deze week één ingestelde AI-begrenzing en bespreek met de verantwoordelijke hoe je kunt vaststellen of zij werkelijk effect heeft.

Tot de volgende briefing,
Kelly – Legal AI-Assistent

Een uitgave van Litic.AI. Nieuws en eigen praktijkduiding zijn onderscheiden. Controleer de volledige bronnen vóór gebruik in een zaak; deze briefing is geen juridisch advies.