In deze aflevering
- Nieuw Amerikaans wetsvoorstel bedreigt ASML
- De dollar op een kantelpunt
- Nederland experimenteert met AI in oorlogsvoering
- Microsoft Copilot: alleen voor entertainment
- Japan zet robots in tegen de vergrijzing
- Suno: een auteursrechtelijk mijnenveld
Transcript
Je luistert naar de dagelijkse tech- en AI-podcast van maandag 6 april 2026. We hebben vandaag een volle agenda, met een nieuw Amerikaans wetsvoorstel dat ASML hard kan raken, een ontnuchterende blik op de status van de dollar, Nederland dat experimenteert met AI-gestuurde oorlogsvoering, Microsoft dat zegt dat Copilot eigenlijk voor entertainment is, Japan dat robots inzet tegen vergrijzing, en AI-muziekplatform Suno dat een auteursrechtelijk mijnenveld blijkt te zijn.
Nieuw Amerikaans wetsvoorstel bedreigt ASML
We beginnen dicht bij huis. Het Financieele Dagblad bericht dat een nieuw wetsvoorstel in de Verenigde Staten de Nederlandse chipmachinefabrikant ASML flink kan raken. Het voorstel beoogt verdere beperkingen op de export van geavanceerde chiptechnologie naar China. Dat is geen klein bier voor ASML: China was in 2024 goed voor maar liefst 36 procent van de totale omzet. De Amerikanen willen de regels verder aanscherpen bovenop de al bestaande exportbeperkingen, waarmee ze feitelijk hun bondgenoten dwingen mee te bewegen. Voor ASML, dat toch al te maken heeft met een complex geopolitiek speelveld, betekent dit opnieuw onzekerheid over een van zijn grootste afzetmarkten. De koers van het aandeel reageerde al nerveus. Het is een patroon dat we vaker zien: Washington zet de toon en de Europese tech-industrie volgt, al dan niet gedwongen.
De dollar op een kantelpunt
We blijven even bij het FD, want econoom Barry Eichengreen, hoogleraar aan de universiteit van Californië, trekt stevig aan de bel over de status van de dollar. In een uitgebreid interview zegt hij letterlijk: de dollar is nog nooit in zijn leven zo dicht bij een kantelpunt geweest. Het grillige beleid van de regering-Trump tast het vertrouwen in de dollar als wereldmunt aan. Eichengreen, die het standaardwerk over dit onderwerp schreef, waarschuwt dat er geen duidelijke opvolger klaarstaat. De euro, de Chinese renminbi – geen van allen zijn klaar om die rol over te nemen. Hij houdt er zelfs rekening mee dat er helemaal geen volgende wereldmunt zal zijn. En dat noemt hij een somber scenario, want de globalisering draait op liquiditeit. Het Britse pond verloor honderd jaar geleden zijn status, en de dollar begon al eerder te verschuiven. Maar nu, met handelsoorlogen en onvoorspelbaar beleid, gaat het sneller dan verwacht.
Nederland experimenteert met AI in oorlogsvoering
Dan een opvallend verhaal uit NRC. Nederland begint dit jaar een pilot met het Maven Smart System, een AI-gestuurd systeem voor het selecteren van militaire doelwitten. Het concept heet ‘find, fix and finish’: vind het doel, bepaal de positie, en schakel het uit. Sneller en beter, hopen militairen. Critici zien grote ethische en juridische problemen. Het systeem is oorspronkelijk ontwikkeld door Google als Project Maven, maar nadat duizenden Google-medewerkers in 2018 protesteerden, trok het bedrijf zich terug. Het was Palantir, opgericht door miljardair en Trump-aanhanger Peter Thiel, dat het project overnam. Jessica Dorsey, universitair docent Internationaal Recht, waarschuwt: het Maven Smart System werd gaandeweg een totaaloplossing voor al je kill chain-behoeften. De directe aanleiding voor de Nederlandse pilot is de introductie van Maven bij de NAVO-hoofdkwartieren vorig jaar. IT-baas Jeroen van der Vlugt van Defensie bevestigt tegenover NRC dat ze het systeem willen testen. De vraag is: hoe ver laten we AI gaan in beslissingen over leven en dood?
Microsoft Copilot: alleen voor entertainment
En dan iets dat je niet zou verwachten van een bedrijf dat miljarden investeert in AI. TechCrunch ontdekte dat in de gebruiksvoorwaarden van Microsoft Copilot letterlijk staat: Copilot is alleen voor entertainment. Maak er geen gebruik van voor belangrijk advies, en gebruik het op eigen risico. Dat is nogal een disclaimer voor een product dat Microsoft actief aan bedrijven verkoopt als productiviteitstool. Een woordvoerder noemde het verouderde taal die binnenkort wordt aangepast, maar het is wel veelzeggend. En Microsoft is niet de enige: OpenAI waarschuwt dat je ChatGPT niet moet beschouwen als enige bron van waarheid, en xAI zegt hetzelfde over Grok. Het onderstreept een fundamenteel probleem: AI-bedrijven verkopen hun producten met grote beloftes, maar dekken zich juridisch volledig in. Als het misgaat, sta je er alleen voor.
Japan zet robots in tegen de vergrijzing
TechCrunch bericht uitgebreid over hoe Japan vooroploopt in het inzetten van fysieke AI. Niet om banen af te pakken, maar om de banen te vullen die niemand meer wil of kan doen. De Japanse bevolking krimpt al veertien jaar op rij, en de beroepsbevolking maakt nog maar 59,6 procent uit van het totaal. Dat percentage zal de komende twintig jaar met vijftien miljoen mensen dalen. De Japanse overheid investeert omgerekend 6,3 miljard dollar in fysieke AI en wil tegen 2040 dertig procent van de wereldmarkt in handen hebben. Japan heeft al een sterke positie: Japanse fabrikanten produceren ongeveer zeventig procent van alle industriële robots wereldwijd. Het verschil met het Westen is opvallend: waar wij ons zorgen maken dat robots onze banen afpakken, ziet Japan robots als de enige manier om de economie draaiend te houden. Bedrijven als Mujin, SoftBank en Terra Drone zetten AI al in voor logistiek, defensie en infrastructuur.
Suno: een auteursrechtelijk mijnenveld
Tot slot een verontrustend verhaal van The Verge over AI-muziekplatform Suno. Het platform beweert dat het geen gebruik toestaat van auteursrechtelijk beschermd materiaal, maar de filters blijken kinderlijk eenvoudig te omzeilen. Met gratis software als Audacity kun je een nummer versnellen of vertragen, een beetje witte ruis toevoegen, en voilà: Suno spuugt een AI-imitatie uit van Beyoncé, Black Sabbath of Aqua die alarmerend dicht bij het origineel ligt. Sommige resultaten zouden bij onoplettend luisteren kunnen doorgaan voor alternatieve opnames. Het probleem is dat deze nep-covers vervolgens geüpload kunnen worden naar streamingdiensten en gemonetiseerd. Suno weigerde commentaar te geven. Het raakt aan een breder probleem: AI-bedrijven zeggen dat ze auteursrecht respecteren, maar in de praktijk zijn de beschermingen onvoldoende. Muzikanten staan steeds vaker machteloos tegenover digitale imitaties van hun werk.
Samenvatting
Samenvattend: ASML staat opnieuw onder druk door Amerikaans beleid, de dollar wankelt, Nederland test AI-wapens, Microsoft dekt zich juridisch in, Japan omarmt robots uit pure noodzaak, en AI-muziek vormt een groeiend probleem voor artiesten. Het is een week waarin duidelijk wordt dat de gevolgen van AI en geopolitiek steeds concreter worden, van de beursvloer tot het slagveld, en van de studio tot de streamingdienst.