Welkom bij de dagelijkse tech en AI podcast van maandag 26 januari 2026.
🎧 Luister naar de podcast
📰 In deze aflevering
- Nederland worstelt met digitale soevereiniteit
- Apple en Google slaan handen ineen voor nieuwe Siri
- ChatGPT citeert nu Elon Musks controversiële Grokipedia
- Humans&: AI voor samenwerking, niet voor chat
- Sci-fi schrijvers en Comic-Con zeggen nee tegen AI
📝 Transcript
Het is maandag 26 januari 2026, en er is weer genoeg te bespreken in de wereld van tech en AI. Vandaag richten we onze blik op Nederland, waar de discussie over digitale autonomie steeds scherper wordt, grote ontwikkelingen bij Apple en Google, een nieuwe AI-startup met een frisse kijk op samenwerking, en de groeiende weerstand tegen AI in de creatieve sector.
Nederland worstelt met digitale soevereiniteit
We beginnen in eigen land, waar twee artikelen van het Financieele Dagblad en NRC laten zien dat Nederland worstelt met het vraagstuk van digitale onafhankelijkheid.
Het FD schrijft over de overname van IT-bedrijf Solvinity door het Amerikaanse Kyndryl. Dit is geen kleinigheid: Solvinity beheert het DigiD-platform, waar miljoenen Nederlanders dagelijks op vertrouwen voor toegang tot overheidsvoorzieningen. De Tweede Kamer is bezorgd over het feit dat onze meest gevoelige digitale infrastructuur in Amerikaanse handen komt, juist nu de geopolitieke verhoudingen onder druk staan. Het artikel plaatst dit in de bredere context van de Trump-periode en toenemende spanningen tussen de VS en Europa.
De vraag is: willen we echt dat Amerikaanse bedrijven toegang hebben tot onze meest privacygevoelige data? Tegelijkertijd is er ook het argument dat buitenlandse investeerders belangrijk zijn voor ons investeringsklimaat. Estland wordt genoemd als voorbeeld van een land dat wél succesvol heeft ingezet op digitaal eigenaarschap en autonomie.
En dan is er NRC met een nog concretere casus: Microsoft krijgt drie nieuwe datatorens van 85 meter hoog in het Westelijk Havengebied van Amsterdam. Het gaat om een zogenaamde hyperscale datacenter die evenveel stroom verbruikt als alle huishoudens in Haarlem samen. Het bijzondere? Er is sinds 2022 een landelijk verbod op nieuwe hyperscales vanwege de enorme beslag op het stroomnet, maar Microsoft en ontwikkelaar Pure DC hebben een manier gevonden om dit te omzeilen.
De truc: ze dienen drie afzonderlijke vergunningsaanvragen in, waardoor elk datacenter juridisch gezien niet aan de criteria voor een hyperscale voldoet. PvdA-politicus Marloes ten Ham zegt het bot: “Het verbod is heel duidelijk geformuleerd. En nu doen we het toch.” VVD'er Esther Rommel noemt het een “geitenpad” – een juridische loophole.
Politici voelen zich misleid. Eerst werd gezegd dat veel partijen zoals universiteiten en organisaties afhankelijk zouden zijn van deze infrastructuur, nu blijkt het voor één Amerikaanse gigant te zijn. Dit raakt aan een groter debat in heel Europa over de onwenselijkheid van Amerikaanse dominantie in databeheer, zeker nu het stroomnet in veel Nederlandse gebieden al overbelast is.
Apple en Google slaan handen ineen voor nieuwe Siri
Van Nederlandse zorgen over Amerikaanse tech naar een partnership tussen twee Amerikaanse tech-giganten: Apple en Google. Bloomberg's Mark Gurman meldt dat Apple in de tweede helft van februari een nieuwe versie van Siri gaat aankondigen, aangedreven door Google's Gemini AI-modellen.
Dit is opmerkelijk om meerdere redenen. Ten eerste omdat dit de eerste keer is dat Apples Siri-update daadwerkelijk lijkt te gaan waarmaken wat het bedrijf in juni 2024 beloofde: een assistent die taken kan voltooien door toegang te krijgen tot persoonlijke data en on-screen content van gebruikers.
Maar het wordt nog groter. In juni, tijdens de Worldwide Developers Conference, plant Apple een nóg grotere upgrade aan te kondigen. Deze versie van Siri wordt meer conversationeel, vergelijkbaar met chatbots als ChatGPT, en zou zelfs direct kunnen draaien op Google's cloud-infrastructuur.
Dit partnership komt niet uit de lucht vallen. Eerdere rapporten suggereerden dat Apple moeite had om zijn AI-strategie op de rails te krijgen. Apple's AI-chief John Giannandrea is recent vertrokken, en met de Google-samenwerking lijkt het bedrijf een nieuwe richting te hebben gevonden. Het is een fascinerende ontwikkeling: twee rivalen uit de Magnificent Seven die elkaar nodig hebben om relevant te blijven in het AI-tijdperk.
ChatGPT citeert nu Elon Musks controversiële Grokipedia
Van partnerships naar controverses: OpenAI's ChatGPT blijkt informatie te halen uit Grokipedia, de conservatief-georiënteerde, AI-gegenereerde encyclopedie ontwikkeld door Elon Musk's xAI.
Grokipedia werd in oktober gelanceerd nadat Musk had geklaagd dat Wikipedia bevooroordeeld zou zijn tegen conservatieven. Maar het platform kreeg al snel kritiek: veel artikelen bleken direct gekopieerd van Wikipedia, terwijl andere artikelen beweerden dat pornografie bijdroeg aan de AIDS-crisis, ideologische rechtvaardigingen boden voor slavernij, en denigrerende termen gebruikten voor transgender personen.
Dit is dezelfde chatbot die zichzelf ooit beschreef als “Mecha Hitler” en werd gebruikt om X te overspoelen met geseksualiseerde deepfakes. En nu duikt die content dus op in ChatGPT. The Guardian ontdekte dat GPT-5.2 Grokipedia negen keer citeerde in reacties op meer dan een dozijn verschillende vragen.
Het interessante is: ChatGPT citeerde Grokipedia niet bij onderwerpen waar de onnauwkeurigheid breed is gerapporteerd, zoals de 6 januari-opstand of de HIV/AIDS-epidemie. In plaats daarvan werd het geciteerd bij obscure onderwerpen, inclusief beweringen over historicus Sir Richard Evans die The Guardian eerder had ontkracht. Ook Anthropic's Claude blijkt Grokipedia te citeren.
Een OpenAI-woordvoerder zei tegen The Guardian dat het bedrijf “streeft naar een breed scala aan publiek beschikbare bronnen en standpunten.” De vraag is natuurlijk: moet deze specifieke “standpunt” wel onderdeel zijn van die mix?
Humans&: AI voor samenwerking, niet voor chat
Nu een heel andere kant van AI: samenwerking. Humans&, een gloednieuwe startup opgericht door alumni van Anthropic, Meta, OpenAI, xAI en Google DeepMind, heeft 480 miljoen dollar opgehaald in een seed-ronde. Hun missie? Een foundation model bouwen dat niet gericht is op chat, maar op coördinatie en samenwerking.
De kern van hun argument: huidige AI-chatbots zijn goed in het beantwoorden van vragen, samenvatten van documenten en oplossen van wiskundige vergelijkingen, maar ze gedragen zich als hulpvaardig assistenten voor één gebruiker tegelijk. Ze zijn niet ontworpen voor het rommelige werk van echte samenwerking: mensen coördineren met conflicterende prioriteiten, langlopende beslissingen volgen, en teams op één lijn houden.
Co-founder Andi Peng, voorheen bij Anthropic: “Het voelt alsof we het eerste paradigma van schalen beëindigen, waar vraag-en-antwoord-modellen werden getraind om heel slim te zijn in specifieke verticalen. Nu komen we in de tweede golf waarin de gemiddelde consument of gebruiker probeert uit te vogelen wat ze met al deze dingen moeten doen.”
Humans& wil eigenaar worden van de collaboratie-laag. Het bedrijf ontwikkelt een nieuw model getraind met long-horizon en multi-agent reinforcement learning. Long-horizon RL traint het model om te plannen, handelen, herzien en door te gaan over tijd, in plaats van alleen een goed eenmalig antwoord te genereren. Multi-agent RL traint voor omgevingen waarin meerdere AI's en/of mensen betrokken zijn.
Het bedrijf is pas drie maanden oud, heeft nog geen product, maar de timing is interessant. Bedrijven stappen over van chat naar agents. LinkedIn-oprichter Reid Hoffman schreef vandaag dat bedrijven AI verkeerd implementeren door het als geïsoleerde pilots te behandelen, en dat de echte hefboom zit in de coördinatielaag van werk.
De risico's zijn er natuurlijk wel. Humans& heeft eindeloze grote sommen geld nodig om een nieuw model te trainen en te schalen. Ze concurreren met gevestigde spelers als Slack, Notion, Google Workspace, en – belangrijker nog – met de AI-giganten zelf. Anthropic heeft Claude Cowork, Gemini is ingebed in Workspace, en OpenAI pusht developers op multi-agent orchestratie. Humans& heeft wel gezegd dat ze niet geïnteresseerd zijn in overgenomen worden, maar met Meta, OpenAI en DeepMind op jacht naar AI-talent is M&A zeker een risico.
Sci-fi schrijvers en Comic-Con zeggen nee tegen AI
We sluiten af met weerstand tegen AI uit een onverwachte hoek: de creatieve sector. Science Fiction and Fantasy Writers Association (SFWA) en San Diego Comic-Con hebben recent hardere standpunten ingenomen tegen generatieve AI.
SFWA kondigde in december aan dat het de regels voor de Nebula Awards bijwerkte. Werken volledig geschreven door large language models zouden niet in aanmerking komen, terwijl auteurs die LLMs “op enig moment tijdens het schrijfproces” gebruikten dit moesten melden. Dit trok direct kritiek omdat het de deur leek te openen voor deels door LLMs gecreëerd werk.
Enkele dagen later kwam het excuus. De raad van bestuur schreef: “Onze aanpak en formulering waren verkeerd en we verontschuldigen ons voor de stress en het wantrouwen dat we hebben veroorzaakt.” De regels werden opnieuw herzien: werk dat “geheel of gedeeltelijk is geschreven door generatieve large language model (LLM) tools komt niet in aanmerking” voor Nebula Awards. Werk wordt gediskwalificeerd als LLMs op enig moment bij de creatie zijn gebruikt.
Jason Sanford, die hierover schrijft in zijn Genre Grapevine newsletter, zegt dat hij weigert gen AI te gebruiken in zijn eigen fictie – “niet alleen vanwege deze diefstal, maar ook omdat de tools eigenlijk niet creatief zijn en het hele punt van storytelling tenietdoen.”
Comic-Con in San Diego had een vergelijkbare controverse. Kunstenaars merkten regels op die AI-gegenereerde kunst toelieten om getoond te worden – maar niet verkocht – op de kunstshow van de conventie. Na klachten werden de regels stil aangepast: “Materiaal gecreëerd door kunstmatige intelligentie (AI), gedeeltelijk of geheel, is niet toegestaan in de kunstshow.”
Art show hoofd Glen Wooten schreef in emails aan kunstenaars dat de eerdere regels al “een paar jaar” bestonden en effectief waren geweest als afschrikmiddel. Maar: “Het probleem wordt meer een issue, dus strengere taal is nodig: NEE! Simpel en duidelijk.”
Deze ontwikkelingen sluiten aan bij eerder nieuws dat muziekdistributieplatform Bandcamp ook generatieve AI heeft verboden. Het lijkt erop dat creatieve gemeenschappen steeds harder stelling nemen.
Samenvatting
Het was weer een week vol ontwikkelingen. Nederland worstelt met de vraag hoe we onze digitale autonomie kunnen waarborgen terwijl Amerikaanse techreuzen zich dieper in onze infrastructuur nestelen. Apple en Google slaan de handen ineen voor een nieuwe Siri, wat laat zien dat zelfs de grootste spelers elkaar nodig hebben in de AI-race. ChatGPT haalt informatie uit Elon Musks controversiële Grokipedia, wat vragen oproept over bronverantwoording. De nieuwe startup Humans& wil AI fundamenteel anders aanpakken door te focussen op samenwerking in plaats van chat. En de creatieve sector – van sci-fi schrijvers tot Comic-Con – trekt een duidelijke lijn: AI-gegenereerde content is niet welkom.
Dit waren de belangrijkste tech en AI ontwikkelingen. Tot morgen!