Onderwerpen in deze aflevering
- Advertenties komen naar ChatGPT
- Datacenters worden verkiezingsthema in Amerika
- IMF positief over economie, maar vraagtekens bij AI-hype
- DNB waarschuwt voor oververhitting door AI-boom
- ASM en Besi profiteren van AI-chipvraag
- Anduril: het defensie-techbedrijf dat je moet kennen
Transcript
Goedendag! Het is dinsdag 20 januari 2026, en je luistert naar de dagelijkse tech- en AI-nieuwspodcast van Litic AI. Vandaag hebben we weer een boordevol programma met de belangrijkste ontwikkelingen in de wereld van technologie en kunstmatige intelligentie.
Advertenties komen naar ChatGPT
Het grote nieuws van afgelopen week: OpenAI gaat advertenties testen in ChatGPT. Na jaren van miljarden dollars aan investeringen verbranden, zoekt het bedrijf nu nieuwe inkomstenbronnen. De advertenties verschijnen in aparte, duidelijk gelabelde vakjes onder de antwoorden van de chatbot. Als je bijvoorbeeld ChatGPT vraagt om hulp bij het plannen van een reis naar New York, krijg je eerst het normale antwoord, en daaronder mogelijk een advertentie voor een hotel in de buurt.
CEO van applicaties Fidji Simo benadrukt dat advertenties de antwoorden van ChatGPT niet zullen beïnvloeden. De advertenties komen naar de gratis versie en de nieuwe Go-tier van 8 dollar per maand. Gebruikers van Plus, Pro en Enterprise blijven advertentievrij. Met meer dan 800 miljoen wekelijkse actieve gebruikers is ChatGPT uitgegroeid tot een van de grootste consumentenproducten op internet. De meesten daarvan betalen geen cent. OpenAI belooft geen gebruikersdata te verkopen en gesprekken niet met adverteerders te delen. Wel wordt conversatie-inhoud gebruikt om relevante advertenties te matchen. De hamvraag blijft: kan OpenAI advertenties toevoegen zonder de gebruikerservaring te beschadigen?
Datacenters worden verkiezingsthema in Amerika
In de Verenigde Staten wordt de strijd om de energierekening een politiek wapen. Datacenters die de AI-revolutie aandrijven, slurpen enorme hoeveelheden stroom, en kiezers worden boos. Een studie van Carnegie Mellon University schat dat datacenters en cryptomining de gemiddelde elektriciteitsrekening met 8 procent kunnen verhogen tegen 2030, en in datacenter-hotspots zoals Noord-Virginia zelfs met meer dan 25 procent.
President Trump, hoewel een voorstander van AI en datacenters, voelt de druk. Op zijn Truth Social-platform verklaarde hij dat techbedrijven hun eigen weg moeten betalen. In Virginia won Democrat Abigail Spanberger de gouverneursverkiezingen door te beloven de energierekeningen te verlagen. Microsoft heeft inmiddels toegezegd alle kosten van hun datacenters zelf te dragen. Vice-voorzitter Brad Smith schreef dat het oneerlijk en politiek onrealistisch is om het publiek te vragen de elektriciteitskosten voor AI te betalen. Dit wordt een centraal thema in de tussentijdse verkiezingen van 2026.
IMF positief over economie, maar vraagtekens bij AI-hype
Het Internationaal Monetair Fonds blijft redelijk optimistisch over de wereldeconomie, zo bleek uit hun nieuwste rapport. 2024 eindigde beter dan verwacht, en ook 2025 biedt hoop. Maar het IMF plaatst wel kanttekeningen bij het extreme AI-optimisme dat momenteel door de markten raast.
De goudprijs steeg het afgelopen jaar met maar liefst 27 procent, een teken dat beleggers toch een veilige haven zoeken. De vraag is of de huidige waarderingen van AI-bedrijven gerechtvaardigd zijn door daadwerkelijke productiviteitswinsten, of dat we naar een nieuwe bubbel stevenen.
DNB waarschuwt voor oververhitting door AI-boom
Dichter bij huis luidt De Nederlandsche Bank de alarmklok. De centrale bank waarschuwt dat de AI-boom risico's van economische oververhitting met zich meebrengt. DNB-president trekt vergelijkingen met de internetbubbel van eind jaren negentig, toen overenthousiasme over nieuwe technologie leidde tot extreme waarderingen gevolgd door een pijnlijke crash.
Het probleem: de verwachte productiviteitswinsten van AI zijn nog onzeker. Bedrijven investeren massaal, maar het is onduidelijk wanneer en of die investeringen zich terugbetalen. Dit kan leiden tot inflatoire druk en uiteindelijk teleurstelling. DNB roept op tot realistische verwachtingen en wijst erop dat technologische revoluties vaak langer duren dan verwacht voordat ze daadwerkelijke economische impact hebben.
ASM en Besi profiteren van AI-chipvraag
Niet iedereen lijdt onder de AI-hype. Nederlandse chipapparatuurmaker ASM International en concurrent Besi boeken recordbestellingen. De vraag naar geavanceerde chips voor AI-toepassingen stuwt de orders omhoog. TSMC, de Taiwanese chipgigant, breidt capaciteit uit en dat betekent meer machines van onder andere ASM.
Maar er is een schaduwzijde: ASM haalt ongeveer 40 procent van zijn omzet uit China. Geopolitieke spanningen en mogelijke exportbeperkingen vormen een risico. De Amerikaanse druk om geavanceerde chiptechnologie uit Chinese handen te houden, neemt toe. Voor Nederlandse chipbedrijven is dit een delicate balans tussen groei en geopolitiek.
Anduril: het defensie-techbedrijf dat je moet kennen
Tot slot nemen we je mee naar de wereld van defensietechnologie. NRC portretteerde deze week Anduril, een Amerikaans bedrijf dat AI inzet voor militaire doeleinden. Oprichter Palmer Luckey verkocht eerder zijn virtual reality-bedrijf Oculus aan Facebook voor 2 miljard dollar. Nu bouwt hij met investeerder Peter Thiel aan een techgigant voor defensie.
Anduril produceert AI-gestuurde drones, onderwaterdrones en systemen voor grensbewaking. Het bedrijf staat op de Chinese sanctielijst en bouwt een fabriek van 66 voetbalvelden in Ohio. Opvallend: de Verenigde Staten verkocht recent voor 11 miljard dollar aan wapens aan Taiwan, inclusief Anduril-technologie. Het bedrijf belichaamt de toenemende verweving van Silicon Valley en het militair-industrieel complex. De vraag is wiens vrijheid Anduril precies beschermt, en tegen wie.
Samenvatting
Dat was het voor vandaag. We zagen OpenAI de stap naar advertenties maken, een teken dat zelfs de grootste AI-spelers nieuwe inkomstenstromen zoeken. De energiekosten van datacenters worden een politiek strijdpunt, van Washington tot Richmond. Het IMF en DNB waarschuwen voor te veel AI-euforie, terwijl Nederlandse chipbedrijven profiteren van de vraag. En met Anduril zien we hoe AI steeds dieper doordringt in de defensiewereld.
Morgen zijn we er weer met een nieuwe aflevering. Tot dan, en bedankt voor het luisteren naar de tech-nieuwspodcast van Litic AI!